Бизнесті қорғаудың жаңа мүмкіндіктері: әкімшілік сот жұмысының қорытындылары және АППК-ге енгізілген түзетулер
Шығыс Қазақстан облысының Кәсіпкерлер палатасы ШҚО Мамандандырылған ауданаралық әкімшілік сотының судьяларымен бірлескен «Сіздің құқығыңыз» құқықтық диалогы жобасын кезекті рет жүзеге асырды. Кезекті кездесу 2025 жылдағы құқық қолдану тәжірибесінің қорытындыларына және Қазақстан Республикасының Әкімшілік рәсімдік-процестік кодексіне (АРПК) енгізілген негізгі өзгерістерге арналды.
ШҚО МАӘС төрағасы Ернар Амерхановтың айтуынша, 2025 жылдың 12 айында сотқа 836 әкімшілік іс түскен. Өткен жылдан қалған 80 істі ескере отырып, барлығы 916 іс қаралған.
Түскен істердің ең көп бөлігі келесі санаттарға тиесілі:
- сот орындаушыларының әрекеттеріне дау айту – 282 іс (жалпы санның 33,7%-ы), оның ішінде 253 іс – жеке сот орындаушыларына қатысты;
- жер даулары – 105 іс (12,5%);
- мемлекеттік сатып алулар саласындағы даулар – 66 іс (7,8%);
- еңбек даулары – 26 іс (3,1%).
Сонымен қатар бірқатар санаттар бойынша талап-арыздар санының азайғаны байқалды:
- салық даулары – 80 іс (9,5%);
- тұрғын үй даулары – 54 іс (6,4%);
- мемлекеттік көрсетілетін қызметтер саласындағы даулар – 33 іс (3,9%), оның ішінде 17 іс – «Азаматтарға арналған үкімет» КЕАҚ-қа қатысты.
«Істерді қарау нәтижесі бойынша талап-арыздардың қанағаттандырылу деңгейі 57 пайызды құрады. Алдыңғы кезеңмен салыстырғанда талап қоюшылардың пайдасына шығарылған шешімдер үлесінің 73 пайыздан 57 пайызға төмендеуі мемлекеттік органдар жұмысының сапасының артуымен, қалыптасқан сот тәжірибесінің ескерілуімен, сондай-ақ дауларды сотқа дейінгі тәртіпте реттеу тетіктерінің белсенді қолданылуымен байланысты», – деді Ернар Амерханов.
Кездесудің жеке бір бөлімі 2025 жылғы 17 желтоқсанда күшіне енген АРПК-ге енгізілген өзгерістер мен толықтыруларға арналды.
Судья Махаббат Мағзумованың хабарлауынша, өзгерістер шартты түрде екі топқа бөлінеді: әкімшілік рәсімдер бөлігіндегі өзгерістер және әкімшілік талап-арыздың жаңа түрін – бағынысты нормативтік құқықтық актінің (НҚА) заңдылығына дау айту институтын енгізу.
«Әкімшілік актіде оны шағымдану тәсілдері туралы ақпарат болмаған жағдайда, мұндай актіге шағым тұлғаға оның қабылданғаны белгілі болған күннен бастап алты ай ішінде берілуі мүмкін», – деп атап өтті судья.
Оның айтуынша, енді заңнамада азаматтар мен заңды тұлғалардың егер бағынысты НҚА олардың құқықтары мен заңды мүдделерін бұзса немесе бұзуы мүмкін болса, оны сот тәртібімен даулау құқығы көзделген.
Бағынысты НҚА заңсыз деп танылған жағдайда, сот оның қай заңдарға қайшы келетінін көрсетіп, оны толық немесе ішінара қабылданған сәтінен бастап жарамсыз деп таниды. Сот шешімі актіні қабылдаған органның қаражаты есебінен міндетті түрде жариялануға жатады.
ШҚО Кәсіпкерлер палатасында «Сіздің құқығыңыз» жобасы сот пен бизнес-қоғамдастық арасындағы ашық диалог үшін тиімді алаңға айналғаны атап өтілді.
«Мұндай кездесулер кәсіпкерлерге сот тәжірибесін тереңірек түсінуге, заңнамадағы өзгерістер туралы уақтылы білуге, құқықтық сауаттылығын арттыруға және өз мүдделерін заңды тәсілдермен қорғауға мүмкіндік береді», – деді ШҚО Кәсіпкерлер палатасы директорының құқықтық мәселелер жөніндегі орынбасары Айжан Жангирханова.
Шығыс Қазақстан облысының Кәсіпкерлер палатасы бизнес үшін ашық әрі болжамды құқық қолдану ортасын қалыптастыруға бағытталған сот органдарымен бірлескен құқықтық жобаларды алдағы уақытта да жалғастырады.
Пікір қалдыру:
Пікірлер: